مقدمه
ایران کشوری کم آب و دارای آب و هوایی خشک است. درحالیکه کل آب مصرفی در ایران حدود 100 میلیارد مترمکعب در سال است، 90 میلیارد مترمکعب آن در بخش کشاورزی مصرف میشود، از این مقدار ۶۵ درصد آن به علت شیوههای غلط و سنتی آبیاری هدر میرود، در رهگذر این اتلاف آب، کودهای شیمیایی نیز (به ویژه در خاکهای شنی) بر اثر آبیاری غرقابی، به سرعت شسته شده و موجب آلودگی آبهای زیرزمینی و خاک میشوند. همچنین هر محصول معین در طی بازهی باروری خود دچار آفت شده و زمین کشاورزی نیازمند استفاده از انواع سموم و آفتکشهاست که در اثر استفاده نادرست یا به موقع نرسیدن این مواد به زمین کشاورزی علاوه بر مشکلات زیست محیطی و ایجاد آلودگی های آب و خاک، کیفیت محصول نهایی تحت تاثیر قرار میگیرد و متاسفانه اغلب محصول نهایی از کیفیت مورد انتظار برخوردار نیست. مصرف بیرویه کودهای دارای نیتروژن، باعث آلودگی محصولات کشاورزی و آب آشامیدنی به نیترات میشود که این ترکیب در بدن انسان به خصوص در بدن کودکان با ایجاد ترکیبات سرطانزا مشکلات نگرانکنندهای را به وجود میآورد.
سوپر جاذب های کشاورزی
سوپرجاذبهای کشاورزی با قابلیت جذب فوق العاده آب تا چندصد برابر وزن خود توانایی این را دارند که از هدررفت آب در زمینهی کشاورزی به میزان زیادی جلوگیری کنند. این مواد میتوانند کودها، سموم و آفتکشهای محلول در آب را نیز در داخل ساختار خود محبوس کرده و به تدریج در اختیار گیاه مورد نظر قرار دهد به این ترتیب موجب کاهش میزان مصرف کود و استفاده بهینه و باروری بیشتر محصول و در عین حال کاهش آلودگی آبهای زیرزمینی و خاک شوند و همچنین کیفیت محصول نهایی را تا حد زیادی بهبود دهند. به عبارتی میتوان گفت با استفاده از این محصول میتوان در مصرف مهمترین نیازهای گیاه یعنی آب و کود و سم صرفه جویی قابل توجهی داشت.
رشد و بهرهوری بیشتر زمینها و مزارع کشاورزی علاوه بر آب به عامل دیگری بستگی دارد و آن کود و تغذیهی گیاه است. هر ساله مقدار زیادی کود برای افزایش بهرهوری گیاهان به کار گرفته میشود که از این میزان تنها 30-50 درصد به گیاهان میرسد و بقیهی آن همراه آب به اعماق زمین نفوذ کرده و داخل آبهای زیرزمینی نفوذ میکنند که علاوه بر افزایش میزان استفاده از کود و بالا بردن هزینه های اقتصادی, باعث آلودگی زمین و آب های زیرزمینی میشود.
یکی دیگر از خصلت های منحصر به فرد سوپرجاذبها توانایی جذب و سپس رهایش تدریجی کاتیونها و مولکول های آلی قطبی با قابلیت انحلال در آب است، از جمله این مواد میتوان به انواع کودها و سموم محلول در آب اشاره کرد. با استفاده از این خصلت میتوان به استفاده بهینه از کود و کاهش آلودگی زمین های کشاورزی و آب های زیر زمینی و همچنین افزایش رشد و باروری محصولات کشاورزی منجر شد.

به طور کلی مزایای استفاده از سوپرجاذبهای کشاورزی عبارتند از:
- افزایش میزان نگهداری آب در خاک
- افزایش تخلخل موجود در خاک
- افزایش دورههای زمانی آبیاری با نگهداری هر چه بیشتر آب در کنار ریشهی گیاهان
- افزایش بازدهی آب مصرفی با کاهش میزان تبخیر و فراهم آوردن رطوبت مطلوب در کنار ریشه
- جلوگیری از فرسایش و متراکم و سفت شدن خاک
- افزایش میزان نگهداری کود و مواد مغذی داخل خاک
- کاهش هدر رفت کود و مواد مورد نیاز گیاه و در نتیجه کاهش آلودگی زمینهای کشاورزی و آبهای زیرزمینی
- افزایش باروری محصولات کشاورزی به دلیل ایجاد رطوبت پایدار خاک و تغذیه کافی گیاه
رایج ترین سوپرجاذبهای کشاورزی،انواع آکریل آنیونی (آکریلیک اسید, نمک های آن و آکریل آمید) هستند،که از طریق فرایند های پلیمرشدن محلولی تولید میشود.

به طور کلی عملکرد سوپرجاذبهای کشاورزی تحت تاثیر 2 دسته پارامتر هستند. دسته اول پارامترهای محیطی مثل: PH محیط، دمای محیط، رطوبت موجود در خاک ،شوری محیط، کود های موجود ،کیفیت آب و نوع خاک و دسته دوم پارامتر های فرایندی که شامل میزان شروع کننده،میزان اتصال دهندهی عرضی، نسبت مونومرها به هم، درجه خنثی سازی مونومرها و… هستند که روی میزان جذب آب وذخیره سازی و رهایش تاثیر میگذارد.
مهم ترین عوامل تعیین کننده خواص در سوپرجاذبهای کشاورزی
از جمله مهمترین عوامل در تعیین ویژگیهای مطلوب یک سوپرجاذب کشاورزی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- خصلت جذب بالای آب
- خصلت جذب بالای آب تحت فشار
- استحکام و مقاومت بالا در هنگام تورم
- توانایی جذب پیدرپی آب بدون کاسته شدن از میزان جذب
- جذب بالای آب در آب های با املاح بالا
- طول عمر بالا
- سمی نبودن و زیست تخریب پذیر بودن
سنتز سوپرجاذبی که همهی خواص بالا را داشته باشد امری مشکل و تقریبا ناممکن است زیرا معمولا با افزایش یک خاصیت،خاصیتی دیگر تحت تاثیر قرار میگیرد. برای مثال با افزایش استحکام و مقاومت مکانیکی میزان جذب کاهش خواهد یافت، اما رسیدن به سوپرجاذبی که مطلوب ترین این خواص را دارا باشد مطلوب همهی پژوهشگران و شرکت ها بوده و خواهد بود.
سوپرجاذب آب بان
سوپرجاذب این شرکت که آب بان نامیده میشوند، توانایی این را دارند که تا 600 برابر وزن خود آب را درون ساختار خود حفظ کنند. با استفاده از آب بان میتوان 70-50 درصد میزان مصرف آب را کاهش داده و به این ترتیب بازههای زمانی آبیاری تا 2 برابر افزایش داد و در مصرف کود های محلول در آب تا 20 درصد صرفه جویی نمود همچنین افزایش کیفی محصول را مشاهده کرد.
با استفاده از آب بان میتوان:
- ظرفیت نگهداری آب در خاک را برای حداقل 5 سال افزایش می دهد که این امر می تواند دوره آبیاری را حداقل 50 % کاهش دهد.
- به دلیل نگه داری آب و مواد غذایی درون ساختار خود، از هدر رفت آن جلوگیری می کند.
- از تبخیر آب درون خاک مخصوصا در تابستان جلوگیری می کند.
- به دلیل ایجاد منافذ، سبب افزایش گردش هوا درون خاک و بهبود خاصیت خاک می گردد.
- آب و مواد غذایی به طور مدام در کنار ریشه قرار دارند که این امر سبب افزایش رشد گیاه و در نتیجه افزایش حداقل 5-10 % محصول می گردد.
- حفاظت از محیط زیست در برابر خشک سالی و هدر رفتن منابع آب زیر زمینی
- ماندگاری 5 تا 7 سال در خاک
- لازم به ذکر است محدودیت اصلی سوپرجاذب ها کاهش میزان جذب تحت بار و شوری آب است در واقع ممکن است محصولی قابلیت جذب آزاد (جذب آب مقطر) بالایی داشته باشد اما هنگامی که تحت فشار وزن و شوری خاک قرار میگیرد این جذب به شدت افت کند اما در محصول آب بان به دلیل استحکام بالا و خصلت بالای جذب آب با شوری بالا این افت جذب کمتر است.
آزمون جذب آب دارای املاح
آزمون جذب تحت بار
خواص فیزیکی و شیمیایی آب بان
قیمت سوپرجاذب کشاورزی
برای استعلام قیمت و بررسی انواع سوپرجاذب های موجود در کشور با ما در تماس باشید.
سوپر جاذب کشاورزی Ag-SAP 10
سوالات متداول در مورد سوپرجاذبهای کشاورزی
در این بخش به مهمترین دغدغههای کشاورزان و باغداران در خصوص استفاده از سوپرجاذبها پاسخ میدهیم.
خیر، اگر از سوپرجاذبهای مخصوص کشاورزی استفاده کنید، شوری ایجاد نمیشود.
نکته مهم تفاوت در پایه شیمیایی مواد است. سوپرجاذبهای بهداشتی (مثل پوشک) پایه سدیم دارند که باعث شوری خاک میشوند. اما سوپرجاذبهای استاندارد کشاورزی بر پایه پتاسیم (پتاسیم پلیآکریلات) یا پلیمرهای طبیعی زیستتخریبپذیر ساخته میشوند. این مواد نه تنها خاک را شور نمیکنند، بلکه پس از تجزیه شدن، عنصر پتاسیم را که یک ماده مغذی برای گیاه است، آزاد میکنند.

تشخیص چشمی ممکن است دشوار باشد، اما یک تست ساده خانگی وجود دارد:
- تست آب: مقداری از پودر را در یک لیوان آب بریزید.
- جنس تقلبی (شکر/نمک): در آب حل میشود و ناپدید میگردد یا آب را کدر و چسبناک میکند بدون اینکه حجم زیادی بگیرد.
- سوپرجاذب اصل: در آب حل نمیشود، بلکه آب را جذب کرده و متورم میشود و تبدیل به دانههای ژلهای شفاف و سفت میشود. با فشار انگشت، این دانهها باید حالت ارتجاعی داشته باشند و له نشوند (مگر با فشار زیاد که میشکنند).

تست شعله (آزمایشگاهی): اگر مقداری از سوپرجاذب را روی شعله بگیرید:
- اگر شعله به رنگ زرد یا نارنجی درآمد، پایه سدیم است (نامناسب برای کشاورزی).
- اگر شعله به رنگ بنفش یا یاسی درآمد، پایه پتاسیم است (مناسب برای کشاورزی).
(توصیه میشود این کار با رعایت نکات ایمنی انجام شود).

خیر، برعکس؛ سوپرجاذبها میتوانند به کاهش بیماریهای قارچی کمک کنند.
بسیاری از قارچهای ریشه (مانند فایتوفتورا) در اثر آبیاری بیشازحد و خفگی ریشه ایجاد میشوند. سوپرجاذبها با جذب آب اضافی و آزادسازی تدریجی آن، رطوبت خاک را مدیریت میکنند و از غرقابی شدن ریشه جلوگیری میکنند.
همچنین، تحقیقات نشان دادهاند که سوپرجاذبهای زیستتخریبپذیر (مثل آنهایی که بر پایه سلولز یا نشاسته هستند) به مرور زمان توسط میکروارگانیسمهای مفید خاک تجزیه میشوند و مشکلی برای سلامت گیاه ایجاد نمیکنند.

بله، اما عملکردشان متفاوت از خاک شنی است.
- در خاک شنی: نقش اصلی آنها نگهداری آب و جلوگیری از هدررفت سریع آن است2.
- در خاک رسی (سنگین): نقش اصلی آنها اصلاح ساختار خاک است. وقتی سوپرجاذب آب جذب میکند (متورم میشود) و سپس آب را به ریشه میدهد (کوچک میشود)، این انقباض و انبساط مداوم باعث ایجاد تخلخل و فضای خالی در خاک رس میشود. این عمل باعث اکسیژنرسانی بهتر به ریشه (تهویه خاک) شده و از سفت شدن و کلوخه شدن خاک جلوگیری میکند.

بله، اما با راندمان کمتر.
باید بدانید که “ظرفیت جذب آب” سوپرجاذبها به شوری آب بستگی دارد. وجود املاح و یونها در آب شور (مثل یونهای کلسیم، منیزیم و سدیم) باعث میشود که سوپرجاذب نتواند به اندازه آب شیرین متورم شود.
طبق تحقیقات، ظرفیت جذب سوپرجاذب در آب شور یا محلولهای کود، به میزان قابل توجهی کمتر از آب مقطر است. بنابراین اگر آب شما شور است، باید دوز مصرفی سوپرجاذب را کمی افزایش دهید تا کاهش ظرفیت جذب جبران شود.

